“GÖSTERİ TOPLUMU” YAZARINI YİTİRELİ 19 YIL OLDU

guydebord

 

Ölümünden 19 yıl sonra, bir anlamda yalnızlığına terk edilmiş Debord için Fransız Ulusal Kütüphanesi, “Debord: Bir Savaş Sanatı” isimli sergiyi açtı. 2011’de filozofun arşivleri Fransız devletine bir milyon Euro’ya satılmıştı. Temelde bunlar sergilenecek.

Özgürleşmenin, var olmaya ilişkin problematiğinden koparıldığı ve içinin boşaltıldığı günümüzü, Debord 50 yıl kadar öncesinden öngörecektir. Bu anlamda Foucault’dan, Bourdieu’den ve Baudrillard’dan aşağı kalır yanı olmayacak, hatta yapıtının kimi zaman topluma onlardan daha radikal bir eleştiri getirdiğini söylemek de yanlış olmayacaktır.

Uzağa bakabilecektir Debord. Kurucusu olduğu sitüasyonist enternasyonal (internationale situationniste) hareket felsefeden mimarlığa, oradan sanata birçok düzeyde kimi zaman birbirinden ayrık etkiler de yaratabilecektir. Ama açık olan bir şey olacaktır; Debord çağının önde giden büyük bir isyankârı olacaktır.

Tezlerinin büyük bir kısmı bugün doğrulanmıştır Debord’un. Görünüldüğü anda ve görünüldüğü kadar yaşanan bir dünyayı altmışlardan itibaren yazacaktır Debord. Marx’ın büyük okuyucusu Debord, “Gösteri Toplumu”nu öyle sükûnet içinde değil, büyük bir nefretle didikleyerek ortaya serecektir. Özgürlüğün ve özgünlüğün olmadığı bir toplumu anlatırken Debord, bugünü anlatacaktır.

Bugün, özgürleşmenin iki mal demeti arasındaki seçime indirgendiği bir dünya olmayacak mıdır?

Yoğun sisin görmeyi, büyük bir uğultunun duymayı engellediği bugünkü dünyaya Debord, görmeyi, duymayı ve okumayı öğretecektir. Sistemin tutsaklarını yani bizleri, hepimizi resmedecektir.

“Baş aşağı edilmiş bir dünyada doğru olan, yanlış olanın ancak bir anına denk düşecektir”. Debord, Hegel’in “Yanlış doğrunun bir anına denk düşer” ifadesini tersyüz ederek kuracaktır bu ünlü cümlesini. “Gösteri Toplumu” muhtemelen yanlış olana mı denk düşecektir?

Doğru “var olmanın”, “görünür olmaya” denk düştüğü bugünkü toplumda nasıl bulunacaktır? “Var olmanın sahip olmaya”, “sahip olmanın da görünür olmaya” evrildiği bugün, doğru anlamını yitirecektir.

Debord’a göre, iktisadi sömürü yabancılaşmayla koşut gidecektir; bugün hala tartışılması gerekecektir bu önerinin. Ama görünür ve yeni baştan görünür olmanın gerektirdiği enerji, bu tartışmaya güç ve zaman bırakacak mıdır?

Görünür olmak bugünün dünyasında, zamanın parçalanmış an bölümlerine indirgendiği dünyada, hız yanılsamasına da denk düşecektir. Debord’un görüntüleri bugün anın görüntüleri ile anlamını somutlayacaktır. Doğru, bugün kuşku yok ki Debord’un söylediği gibi yanlış olanın bir anına denk düşecektir.

Debord Marksist bir yaklaşım içinde olsa da tereddütsüz, insan sürüsünü bir anlamda küçümseyerek seyredecektir. Nerdeyse aristokrat bir tat bütün yapıtını boydan boya kuşatacaktır. Keynes “mimétisme”i (taklitçilik) iktisadi davranışta ön plana çıkarırken, Debord’un “sürüsünün” vurgusu daha kapsamlı olacaktır.

Mübadele toplumunun (société marchande) temel unsuru olmuştur bugün gösteri kültürü. Birisi diğeri olmadan yaşayamaz olmuştur. Amerika’da bu yapılanmaya bir tepki olacak olan “Occupy Wall Street” eylemine Debord kaynaklık edecektir.

Bu özgün ve yalnız düşünür kendine mirasçı istemeyecektir. Bugün ise özgünlük ve özgürlük için insana ve topluma bakıp görmek, tıkanmamış kulaklarla dinleyip duymak için Debord’a her zamankinden çok ihtiyaç olacaktır. 

 

Hakkında

Metin Sarfati İstanbul’da doğdu. Toplumsal sorunlara ilk ilgisi okuduğu Galatasaray Lisesi’nde oluştu. İstanbul Üniversitesi “İktisat Fakültesi’nde” Yüksek Lisansını tamamladıktan sonra akademik yaşamına ara verdi. Daha sonra yine İstanbul Üniversitesi “İktisat Fakültesi’nde” Doktorasını tamamladı. Doçentlik ünvanını Marmara Üniversitesi Siyasal Bilimler Fakültesi Fransızca Kamu Yönetimi bölümünde “İktisadi Düşünce Tarihi” alanında aldı. Aynı bölüme Profesör olarak atandı. Görev süresi boyunca Fransa’nın çeşitli Üniversitelerinde -burslu, burssuz- olarak bulundu, “davetli öğretim üyesi”, “professeur invité” olarak ders verdi. Disiplinler arası bir yaklaşım: Fiziki gerçeklik gibi insan ve topluma ait realite de son derece komplekstir. Tek bir disiplinin boyutları içinde kavranabilmesi çok güç, hatta imkansızdır. Yazar buradan hareketle merceği altına alacağı insan ve toplumu multi-disipliner bir yaklaşımla irdeleyecektir. İktisadi düşünce tarihi ona bu konuda aradığı araçları verecektir. Bu anlamda kendini iktisatçı olmaktan çok ekonomi politikçi olarak niteleyecektir. Bu tercih onun çalışmalarını Leon Walras’ın “saf bir bilim olarak iktisat” tanımının ötesinde geniş bir alanda yürütmesine imkân sağlayacaktır. Ekonomi politik tanımı itibariyle kompleks olanı, realiteyi öncelikle felsefenin ve hemen ardından tarihten psikolojiye oradan estetiğe çeşitli disiplinlerin katkısı ile aramasına imkân sağlayacaktır. Ama tabii ki asıl çıkış noktası insan bilimlerinin ilk yoğurulduğu alan olan edebiyat olacaktır. Edebiyata ve tarihe bakmak toplum bilimciye hem sonsuz bir hazine sağlayacak hem de onu donmuşluğun ve dogmacılığın kolaylığından kurtaracaktır. Yayımlanmış Eserleri Kitaplar • Uygarlığın Bunalımı: Psikanalizin ve İktisadın Kavşağında Bir Analiz Denemesi (2014) • Ekonomi Politiğin İnsanı Kim’dir? (2010) Ortak Kitaplar • Liberalizmi Yeniden Düşünmek (2016) • İktisat Sadece İktisat Değildir (2015) • Edebiyattaki İktisat (2014) • İktisatta Bir Hayalet: Karl Marx (2012) • İktisatta Yeni Yaklaşımlar (2011) • “Darwin ve Evrimsel İktisat Sempozyumu” (2011) • Görünmez Adam Smith (2010) • Tarabya Çalışmaları (2009) Ortak İngilizce Kitap • The Science And Education At The Beginning Of The 21st Century In Turkey, Volume 3 (2013) Türkçe Makalelerden Bazıları • Bir “Kentin ve Bilgesinin” Bugüne Dersleri (2017) • Nihilizmin Dönüşümü mü? III (2016) • Nihilizmin Dönüşümü mü? II (2016) • Nihilizmin Dönüşümü mü? I (2016) • Kemer Sıkmaya Hayır. Ama…III (2016) • Kemer Sıkmaya Hayır. Ama…II (2015) • Kemer Sıkmaya Hayır. Ama…I (2015) • Savaş-Terör-Şiddet-Yalnız İnsan ve Ötesi (2015) • İstekten Arzuya veya Arzunun Kıskacında (2015) • Bir Ütopya Olarak İktisatta Çoğulculuk veya “Ekonomi ve Toplum” (2015) • Rousseau’nun Ütopyası (2015) • Zenginlik, Lüks ve Erdem Üzerine (2015) • Bir Fobinin Düşündürdükleri (2014) • Etiksiz Kalmış İktisat Şiddet Üretiyor mu? (2014) • Haziran-Temmuz’un Anımsattıkları veya Romantizmin Hüznü (2014) • Siyasetin Gerçeği-Etiğin Ütopyası (2014) • Smithyen Liberalizmden Hayekyen Neoliberalizme veya İnsanlık Durumu (2014) • “Eros Thanatos’a mı Koşuyor?” (2014) • Rousseau’da Kötünün ve Ekonomi Politiğin Anlamı (2013) • Eros-Thanatos Sarmalındaki Uygarlık veya Freud’la Keynes’in Yanılgısı (2013) • Anın, Şiddetin ve Hızın Egemenliğindeki İnsan (2013) • İktisat, Şiddet ve Hız (2013) • Yeryüzünün İktidarı İnsana Devrolurken veya Ekonomi Politiğin Anlamı (2013) • İktisatın Dünyasında Ahlak Felsefesine Gerek Yok mu? (2013) • Disiplinler Üstü Bir İktisatçı, Yaşamını Yitirdi (2012) • “An” “Zamana” Karşı (2012) • “Hız’a ve Şiddete” Övgü! (2012) • Keynes “Temkine ve Tasarruflu” Davranışa Niye Karşıydı? (2012) • “İktisadın Gizemi, İktisadın Geleceği” (2012) • Marx, Marxizm ve “Yahudilik Sorunu” (2011) • Spinoza - Smith ve İktisat Teorisinin Kısa Bir Eleştirisi (2011) • Marjinalist Dönüşüm ve Bugünün Dünyası (2010) • Smith Darwin’i Etkilemiş midir? (2010) • Reel ile Sürreelin Kavşağında, Kriz (2010) • Krizin “Fırsatları” (2010) • Genelde “Felsefe-Ekonomi Politik”, Özelde “Estetik-Ekonomi Politik” Düzeylerinin Etkileşim ve Belirlenme Süreçleri (2010) • İktisat “Borçlu Uygarlık veya Maurice Allais” (2010) • Ekonomi Politiğin İnsanı Çıkardan mı İbarettir? (2009) • Hume – Smith Sürecinde Birey – Toplum Geçişliliği Sağlanabilmiş midir? (2009) • İktisadın Etiği (2009) • Ekonomi “Saf Bilime” Dönüştürülürken (2009) • Krizin Düşündürdükleri (2009) • Ekonomi Politiğin İnsanı Kim’dir? (2009) • Bu Kriz Kimin Krizi? (2009) • Görünmeyen El Metaforu (2008) • Klasikler, İktisat ve Ahlak (2007) • Üniversite ve İktisat Eğitimini Yeniden Düşünmek (2007) • Zor Bir Beraberlik : Rasyonalite ve Demokrasi (2007) • Smith’te Bütünlük Sorunu (2007) • İktisadi Düşünceler Tarihinin Önemi (2007) • Rasyonalite ve Neoklasik Kuram (2005) • Rasyonalite-Homo Economicus ve Klasikler (2004) • Tobin Vergisi (2003) • Finansın Liberalizasyonu (2003) • Büyüme Devam Edecek mi? (2003) • Ekonomi ve Savaş (2003) • Sürdürülebilir Bir Gelişme Mümkün mü? (2002) • Fransız Ekonomisinde Resesyon Sorunu (2001) • Latin Amerika’nın Gündemi: “Dolarizasyon” (2001) • İktisat “Bilimi” Üzerine Tartışma (2001) Fransızca Makalelerden Bazıları • L’influence de la “Pensee de List” sur la “Turquisation de l’économie” dans la Jeune Republique Turque (2014) • Spinoza – Smith et Une Critique de la Théorie Économiqué (2012) İngilizce Makalelerden Bazıları • Freudian Keynes : Spending Man and Spending State (Sevinç Orhan & Metin Sarfati 2015) • Marginalist Tranformation and Today’s World (2010) Denemelerden Bazıları • An Ebedileşirken Sanallaşan Gerçeklik veya Trump’ın Tweetleri (2017) • İktisadi Büyüme Neden İstenir? (2017) • Uzun Sürmüş Bir Yaz (2016) • Filler, Zebralar ve Ötesi (2016) • İklim Değişikliği Asya’nın Büyük Su Kaynağını Yok Ediyor (2015) • Fanatizm, Şiddet ve “Bernard Amca” ve Ötesi (2015) • Jaurés’i Niçin Öldürdüler? (2014) • Şiddet, Şiddet, Şiddet (2014) • Kristal Gecesi (Kristallnacht) veya Nefretin Oluşturulması (2013) • İş Aramıyor musunuz? (2013) • Zenginleşme - Özgürleşme Özdeşliği Yanılgısına Dair (2014) • “Gösteri Toplumu Yazarını Yitireli 19 Yıl Oldu” (2013) • Fukuşima veya Uygarlığın Bunalımı (2013) • Kim Demiş “Mutluluk Parayla Olmaz” Diye? (2013) • La Bruyére’den Molière’e İnsan Tabiatının, Smithyen Ekonomi Politikteki Yeri ve Anlamı Üzerine Bir Deneme (2012) • “Uyuşturucu Kullanma”manın Yararları Üzerine (2010) • Bu Kriz Kimin Krizi (2010)

Kozmopolitin Güncesi, Tüm Yazılar kategorisine gönderildi